มหกรรมพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคใต้ : ทักษิณถิ่นไทย ใต้ร่มพระบารมี

มหกรรมพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคใต้

ทักษิณถิ่นไทย ใต้ร่มพระบารมี

เครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคใต้ได้ร่วมกันจัดขึ้น เมื่อวันที่ 26-28 พฤษภาคม 2560 ณ วัดคลองแห อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ในรูปแบบของการจัดแสดงวัตถุจากพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในภาคใต้ 31 แห่ง เวทีเสวนา และการแสดงพื้นบ้าน เพื่อสร้างพื้นที่ให้คนในท้องถิ่นได้ทำความรู้จักกับคนทำพิพิธภัณฑ์ เรื่องราวความรู้ที่มีในพิพิธภัณฑ์ และพิพิธภัณฑ์ที่มีอยู่ในท้องถิ่น ซึ่งเป็นการเปิดตัวพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นให้เป็นที่รู้จักต่อสาธารณะชนและอาจสร้างความร่วมมือกันต่อไปในอนาคต นอกจากการแสดงตัวตนของพิพิธภัณฑ์แล้ว งานนี้ยังจัดขึ้นเพื่อระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของ
ในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่มีต่อคนในภาคใต้ทั้งในเรื่องศิลปวัฒนธรรม และการดำรงชีวิต

พิธีเปิด สรุปภาพรวม เอกสารประกอบ

Exhibitions

การจัดแสดง 8 โซน 32 นิทรรศการ

ศาสตร์พระราชา

"ศาสตร์พระราชากับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคใต้" ย้อนรอยเส้นทางเสด็จพระราชดำเนิน ปี พ.ศ. ๒๕๐๒ ต้นกำเนิดการพัฒนาที่ยั่งยืนในดินแดนด้ามขวาน

ชมนิทรรศการ

A โซนธรรมชาติ

จัดแสดงความสัมพันธ์ระหว่าง "คน" กับทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งป่า เขา นา เล นำเสนอพืชพรรณท้องถิ่น สมุนไพร และระบบนิเวศป่าชายเลนที่หล่อเลี้ยงชีวิตชาวใต้มายาวนาน สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างเกื้อกูล

ชม 3 นิทรรศการ

B โซนชีวิต

เรียนรู้วิถีการกินอยู่ การประกอบอาชีพ เครื่องมือทำมาหากิน เช่น เครื่องมือประมงพื้นบ้าน กรงนกหัวจุก และเรือกอและ จำลองบรรยากาศตลาดนัดท้องถิ่นและครัวไฟโบราณที่แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ของภาคใต้

ชม 15 นิทรรศการ

C โซนศักดิ์สิทธิ์(พื้นที่สาธิต)

เป็นโซนที่จัดแสดงวัตถุมงคล พระเครื่อง และเครื่องรางของขลังที่ชาวใต้เคารพนับถือ เป็นเมืองประวัติศาสตร์ที่หลากหลาย สะท้อนความศรัทธาที่หยั่งรากลึก

ชม 2 นิทรรศการ

D โซนภูมิปัญญา

เป็นโซนที่แหล่งรวมงานหัตถกรรมชั้นครู ทั้งการทอผ้า การแกะสลักหนังตะลุง การทำกริช การศิลปะการแสดงโนรา และเครื่องมือ เครื่องใช้ในวิถีชีวิตชุมชน

ชม 4 นิทรรศการ

E โซนศรัทธา

นำเสนอความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความเชื่อ ทั้งพุทธ มุสลิม และจีน ที่อยู่การอยู่ร่วมกันแบบพหุวัฒนธรรม ของที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ อาทิ พระพุทธรูป เครื่องปั้นดินเผาเครื่องทองเหลือง มีดพร้า ตะบันหมากทองเหลือง ธนบัตรและเหรียญสมัยก่อน

ชม 2 นิทรรศการ

F โซนประวัติศาสตร์

บอกเล่าเรื่องราวความเป็นมาของแผ่นดินด้ามขวานทอง ตั้งแต่ยุคโบราณคดีจนถึงปัจจุบัน เพื่อเป็นพื้นที่ในการกระตุ้นจิตสำนึกรักท้องถิ่นด้านการอนุรักษ์ไว้ซึ่งมรดกวัฒนธรรม และป็นพื้นที่เพื่อการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนสาระข้อมูลด้านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

ชม 4 นิทรรศการ

G โซนประพาสภาคใต้

เป็นการนำเสนอเรื่องราวการอนุรักษ์จัดเก็บและจัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับ ภาพยนตร์ไทยในอดีตและเรื่องราว ๑๔ จังหวัดภาคใต้ในรูปแบบ ภาพถ่ายเก่า โปสเตอร์ ใบปิดหนัง ฟิล์มภาพยนตร์ ภาพยนตร์ไทย จีน ฝั่ง อินเดีย

ชมนิทรรศการ

Gallery

ชมภาพบรรยากาศของงาน (คลิกเพื่อดูภาพใหญ่)

ดูทั้งหมด

เวทีเสวนา

ร่วมฟังเรื่องราวเจาะลึกวิถีชีวิต ความเชื่อ และศิลปวัฒนธรรม จากปราชญ์ชาวบ้านและผู้ทรงคุณวุฒิ

ประเพณีลากพระหรือชักพระ

เป็นประเพณีสำคัญหนึ่งของภาคใต้ จัดขึ้นในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 (หลังวันออกพรรษา) เป็นเรื่องราวตามพุทธประวัติในตอนที่พระพุทธองค์เสด็จกลับจากดาวดึงส์ ซึ่งชาวเมืองได้อัญเชิญพระพุทธองค์ขึ้นประทับบนบุษบก แล้วแห่แหนไปยังที่ประทับของพระพุทธองค์ จากเหตุการณ์ครั้งนั้น ได้ถือเป็นประเพณีลากพระ หรือชักพระสืบมา ต่อมาเมื่อมีการสร้างพระพุทธรูปขึ้น จึงนำพระพุทธรูปมาแห่แทนพระพุทธองค์ ซึ่งแต่ละท้องถิ่นก็มีการลากพระต่างกัน มีทั้งการลากพระทางน้ำ และการลากพระพระทางบก ขึ้นอยู่กับที่ตั้งของชุมชนว่าตั้งอยู่ใกล้กับการคมนาคมทางใด หากอยู่ใกล้น้ำมักจัดการลากพระทางน้ำ หากอยู่ไกลจากน้ำมักลากพระทางบก

การรำกริช

ถือว่าเป็นกระบวนการขั้นตอนหนึ่งในการทำกริช เมื่อทำกริชเสร็จ ช่างทำกริชจะนำมาทดลองร่ายรำเพื่อทดสอบความคล่องตัวในการใช้ นอกจากนั้น การรำกริชยังถือเป็นการออกกำลังกายผ่อนคลายความเมื่อยล้าจากการทำกริชอีกด้วย โดยเฉพาะการแกะสลักหัวกริช ซึ่งเป็นงานฝีมือที่ต้องอาศัยความละเอียดประณีตสูง ช่างทำกริชจะต้องนั่งนิ่งใช้สมาธิ และใช้กำลังข้อมือเป็นเวลานาน ทำให้เมื่อยชา การรำกริช จึงเป็นการช่วยคลายกล้ามเนื้อ คลายเอ็น ทำให้ร่างกายของช่างทำกริชมีสุขภาวะที่ดี

พิธีเข้าสุนัต

สุนัตคือการขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชาย เป็นคำที่ยืมมาจากภาษามลายู ซูนัต ซึ่งมีความหมายเดียวกัน ยืมมาจากภาษาอาหรับ ซุนนะหฺ แปลว่า แนวทางศาสนทูต บ่อยครั้งที่เรียกว่า เข้าสุนัต ซึ่งเป็นยืมคำแรกของวลี มาซุก ญาวี (แปลว่า เข้าญาวี) ในภาษามลายู หมายถึง เข้า(ศาสนา)คนญาวี(มลายูมุสลิม) ด้วยการขลิบที่ปลายอวัยวะเพศชาย เป็นประเพณีของชาวมุสลิม ชาวยิว และชาวคริสต์บางนิกาย เช่นเดียวกับเผ่าหลายเผ่าในแอฟริกา ผู้ที่นับถือศาสนาอื่นนิยมขลิบเนื่องจากเหตุผลทางสุขภาพ ผู้ที่เข้ารับนับถือศาสนาอิสลามจะต้องทำสุนัตเร็วที่สุดเท่าที่จะเร็วได้ ส่วนเด็กชายมุสลิมจะทำสุนัตเมื่อแรกเกิดได้ 3 วัน หรือ 5-6 วัน หรือก่อนที่จะบรรลุศาสนนิติภาวะ เพื่อความสะอาดของร่างกายเวลาที่จะประกอบพิธีทางศาสนา

ศิลปินถิ่นใต้ ใต้ร่มพระบารมี

อ.นครินทร์ ชาทอง ศิลปินแห่งชาติ ได้เล่าถึงพระมหากรุณาธิคุณที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ทรงมีต่อศิลปินพื้นบ้านภาคใต้ โดยเฉพาะหนังตะลุง และโนรา รวมถึงพระบรมวงศานุวงศ์อื่นๆ เช่น หนังขับ บ้านดีหลวง มีความดีด้านบทกลอน และลีลาการแสดง กรมหลวงลพบุรีราเมศ ได้ประทานนามให้ว่าหนังขับ ขุนลอยฟ้าโพยมหน ส่วนหนังกั้น ก็ประทานนามให้ว่า ขุนสุนทรโรจน์ ภายหลังปี ๒๕๐๐ สมเด็จย่าได้เสด็จโดยเรือหลวงจันทบุรี หนังกั้น ทองหล่อได้เข้าไปแสดงถวายในเรือ ซึ่งได้รับความชื่นชมอย่างมากจากสมเด็จย่า ในคราวที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ เสด็จประพาสภาคใต้ และประทับที่ตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ ทรงทราบว่าภาคใต้มีการแสดงหนังตะลุงหรือหนังเล็ก ทรงอยากทอดพระเนตรหนังตะลุงกล หนังนครินทร์และคณะจึงได้ไปสอนการเล่นหนังตะลุงกลให้กับข้าราชการที่ปัตตานี เ

Interview

สัมภาษณ์

นายสุชล ชูเพ็ง

ประธานเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคใต้

เราก็ทำเป็นโครงการ ทำเป็นแผนงาน โดยมีวัตถุประสงค์หลักจริงๆคือต้องการจะเปิดพื้นที่ขึ้นในท้องถิ่นของภาคใต้ เปิดโอกาสให้กับชุมชนที่อยู่ในท้องถิ่นภาคใต้ทั้งหมดได้มาร่วมกันทำกิจกรรมที่มีอยู่แล้วในท้องถิ่นของตนนั่นก็คือพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่มีอยู่ทั่วไปในภาคใต้ มาร่วมกันจัดนิทรรศการในครั้งนี้ นั่นคือเป้าหมายหลัก

ชมคลิป

นายสมาน โดซอมิ

ผู้พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านกือเม็ง

การถ่ายทอดวิถีชีวิตมาจากใจเรา เราพยายามจะนำอัตลักษณ์ส่วนเด่นของท้องถิ่นเราเพื่อให้บุคคลภายนอกได้รับรู้ว่าชีวิตจริงเรานั้นอยู่อย่างไร ณ ปัจจุบันอยู่แบบไหน เพื่อให้สังคมโลกได้รับรู้ว่าพิธีกรรมต่างๆนั้นสืบเนื่องมาจากวิถีเดิมและวิถีใหม่อยู่ร่วมกันได้อย่างไรในโลกปัจจุบันเพื่อความอยู่รอดของแต่ละฝ่าย และเด็กสมัยใหม่จะทำอย่างไรให้เขาเข้าใจและศึกษาเรียนรู้ถึงวิถีชีวิตและภูมิหลังของคนในอดีต เมื่อรู้แล้วนำไปใช้ประโยชน์อะไรบ้าง

ชมคลิป

ดร.พิพัฒน์ สร้อยสุข

พิพิธภัณฑ์สถานธรรมชาติวิทยา

หนึ่งคืออยากให้คนที่เข้ามาเยี่ยมชมพวกเราได้ความรู้ติดตัวกลับไปในสิ่งที่พวกเราทำ เช่นตอนนี้เรากำลังสื่อเรื่องความสำคัญของธรรมชาติ อยากให้เขาได้เกร็ดความรู้เล็กๆน้อยๆติดตัวกลับไป สองคืออยากให้เขารู้จักเรา

ชมคลิป

นายอิทธิกร ทองแกมแก้ว

พิพิธภัณฑ์สมเด็จเจ้าพะโคะ

ก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่าอยากจะให้กิจกรรมพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นตรงนี้สามารถที่จะเข้าถึงคนในท้องถิ่นจริงๆทั้งในมิติของความรู้หรือความเป็นพิพิธภัณฑ์ คืออยากจะนำเสนอเรื่องราวของในท้องถิ่นเพื่อให้คนในท้องถิ่นได้ภูมิใจในสิ่งที่ตนเองมีอยู่โดยเฉพาะเรื่องราวในท้องถิ่นของตนเองไม่ว่าจะเป็นเรื่องราวของวิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี สังคม หรือแม้แต่มิติทางประวัติศาสตร์ ซึ่งเรามองว่าการมีพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นนี้อย่างน้อยเป็นเวทีหรือเป็นพื้นที่สาธารณะที่จะต่อยอดหรือว่าทำให้คนในท้องถิ่นเกิดความภาคภูมิใจกับสิ่งที่ตัวเองมีอยู่

ชมคลิป